Nhà tù Phú Quốc – điểm đến không thể bỏ qua

2016-08-02 Nha tu Phu Quoc

Nhà tù Phú Quốc – điểm đến không thể bỏ qua

Phú Quốc là hòn đảo nằm phía Tây Nam nước ta, thuộc tỉnh Kiên Giang, có diện tích 567km2. Năm 1950, thực dân Pháp đã chọn Phú Quốc để lập trại giam tù binh, gọi là “Trại giam Cây Dừa”. Tại đây, chúng giam giữ khoảng 14.000 chiến sĩ yêu nước và những người bị tình nghi tham gia lực lượng quân sự chống lại thực dân Pháp. Từ tháng 7/1954, trại giam ngừng hoạt động sau khi tù binh hai bên được trao trả.

Năm 1955, Tổng thống Việt Nam Cộng hòa Ngô Đình Diệm cho sửa lại khu nhà đã đổ nát của Trại giam Cây Dừa để lập ra Trại chỉnh huấn Cây Dừa, giam giữ gần 1.000 tù chính trị. Đến năm 1957, số tù nhân này bị đưa ra Côn Đảo, một số về đất liền. Từ đây, Trại chỉnh huấn Cây Dừa chấm dứt hoạt động.

Cuối năm 1966 đầu năm 1967, Mỹ – ngụy cho xây dựng “Trại giam tù binh Cộng sản Việt Nam /Phú Quốc” tại thung lũng An Thới của Phú Quốc. Các khu trại giam, nhà ở, chỗ làm việc của Ban chỉ huy, điều hành, quân cảnh giữ trại giam được xây dựng hai bên con lộ 46, từ dốc Miếu Cô Sáu đến Cầu Sấu, với diện tích khoảng 400 ha.

Toàn trại giam tù binh Phú Quốc có 12 khu, mang tên từ khu 1 đến khu 12. Mỗi khu có 4 phân lô, đặt là A, B, C, D. Mỗi phân khu có 9 phòng cho tù binh ở, chia thành 3 dãy, đánh số từ phòng 1 đến phòng 9, phòng cách phòng và dãy cách dãy khoảng 5m. Trong các khu bình thường giữa các phòng không có hàng rào. Trong một số phân khu đặc biệt như phân khu B2, phân khu biệt lập C8, giữa các phòng có hàng rào dây kẽm gai và bùng nhùng ngăn cách, chỉ chừa lối đi rộng khoảng 0,8m.

Mỗi phân khu, ngoài 9 phòng dành cho tù binh ở, còn có 2 phòng nằm ngang, song song phía trước, trong đó có một phòng nằm gần dãy tù binh để khi cần thẩm vấn, phạt vạ hoặc làm biệt giam trong phân khu. Một phòng dùng làm nhà bếp cho tù binh tự nấu cơm ăn. Giữa hai nhà ngang có một hố xi măng để chứa nước ăn.

Tất cả 11 phòng được kết cấu vì kèo sắt, nóc tôn, vách tôn. Mỗi phòng bề ngang 5m, dài 20m, hai đầu chừa hai lối ra vào bề ngang khoảng 0,8m và mỗi bên vách tôn có 4 cửa sổ, dưới vách tôn có khoảng trống chừng 3 tấc có rào dây kẽm gai.

Mỗi phân khu có một cửa lớn để ra – vào (thường dành cho xe chở nước) và một cửa nhỏ cho người đi. Bên cạnh cửa ra vào là phòng làm việc của giám thị phân khu. Đây là nơi để muối ăn, dao làm bếp, búa chặt củi, cuốc xẻng…

Xung quanh mỗi phân khu cơ sở nhiều lớp hàng rào dây kẽm gai được đan cột dày đặc. Giữa các lớp kẽm gai là ba lớp bùng nhùng, hai lớp nằm dưới đất, một lớp nằm chồng lên cao. Bên trong và bên ngoài các hàng rào dây kẽm gai có hai hoặc ba lớp bùng nhùng.

Vòng ngoài trại giam là một hệ thống căn cứ dày đặc của địch. Phía cực Nam có căn cứ Hải quân vùng IV với Hải đoàn mang bí số 42; phía Bắc có Rạch Đầm giống như một hàng rào tự nhiên ngăn hai vùng, tại đây có Ban chỉ huy Tiểu đoàn 505 Bảo An, chỉ huy 5 liên đội chốt giữ các cao điểm xung quanh, các đồn bốt án ngữ từ Đông sang Tây dọc theo con Rạch Cầu Sấu; phía Tây Bắc có ngọn đồi 161 được địch xây dựng đài Ra đa do 2 trung đội lính án ngữ, có nhiệm vụ kiểm soát vùng đảo và cả vùng vịnh Thái Lan.

Ngoài hệ thống các giám thị, trại giam còn có 4 Tiểu đoàn quân cảnh thường trực làm nhiệm vụ canh giữ tù binh, 3 trung đội quân khuyển làm nhiệm vụ cảnh giới và truy lùng tù nhân nếu tẩu thoát. Các đơn vị bảo vệ  sân bay, tiếp lương, quân y… cũng được địch bố trí đầy đủ. Như vậy, có thể thấy, nhà tù Phú Quốc đã thực sự là một nhà tù lớn nhất mà Mỹ – ngụy sử dụng để giam giữ tù binh.

Tại nhà tù Phú Quốc, những tội ác của thực dân và đế quốc không chỉ biểu hiện bằng dùi cui, báng súng, mũi giày… mà còn là những hành động tàn bạo như: giam nhốt “chuồng cọp”; lộn vỉ sắt có mấu; đánh bằng chày vồ; đánh bằng roi cá đuối; nhốt trong thùng tôn; ném người vào chảo nước sôi; đục – bẻ răng; nhổ móng tay, móng chân; đóng đinh vào cơ thể; đục lấy xương bánh chè, chôn sống…

Nhà tù tồn tại trong 6 năm, từ ngày 6/7/1967 đến 1/1973, đã có hơn 4.000 người bị chết trong các trại giam, hàng nghìn người bị tàn tật suốt đời.

Nhưng cũng chính từ “địa ngục trần gian” Phú Quốc này đã khơi dậy ý chí quật cường của các chiến sĩ cộng sản. Những cuộc đấu tranh quyết liệt với địch đòi cải thiện chế độ sinh hoạt, chống tra tấn, đánh đập tù nhân… diễn ra thường xuyên. Đặc biệt, trong hoàn cảnh bị giam cầm và khủng bố ác liệt, những người chiến sĩ cách mạng trong nhà tù vẫn nêu cao khí tiết cách mạng của mình.

Niềm tin vào chiến thắng, vào cách mạng cùng với khát vọng tự do đã trở thành động lực mạnh mẽ để các chiến sĩ tìm mọi cách vượt ngục. Đã có 41 cuộc vượt ngục, trong đó có 16 vụ vượt ngục đơn lẻ, 14 lần vượt rào, 4 lần ra bằng đường hầm, 7 lần cướp súng của địch… Họ tổ chức cướp súng của giặc khi đi lao động ngoài trại tạm giam để vượt ngục. Họ cùng nhau phá rào, vượt rào ban đêm; Có trường hợp nằm trong thùng rác hôi thối để anh em khiêng đi đổ rồi vượt ngục… Đặc biệt là những kỳ tích về đào hầm ngầm từ nhà giam thoát ra ngoài để vượt ngục chỉ bằng chiếc muỗng nhỏ xíu tự tạo… Điều đó càng thể hiện ý chí, khát vọng mãnh liệt của các chiến sĩ bị giam cầm trong nhà tù Phú Quốc.

Năm 1995, Di tích Nhà tù Phú Quốc đã được Bộ Văn hóa – Thông tin (nay là Bộ Văn hóa – Thể thao và Du lịch) công nhận là Di tích lịch sử cấp Quốc gia. Năm 2015, Di tích được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt.

Hiện nay, di tích lịch sử Nhà tù Phú Quốc gồm có tượng đài hình nắm tay, là “biểu tượng của sự đàn áp khốc liệt và tinh thần hiên ngang vùng lên phá xiềng của tù binh Phú Quốc”, nghĩa trang liệt sĩ, và khu Trại giam tù binh được phục dựng.

Chiến tranh tuy đã lùi xa hơn 40 năm nhưng di tích nhà lao Cây Dừa – Nhà tù Phú Quốc và Khu nghĩa trang nơi yên nghỉ của hơn 4.000 liệt sĩ vẫn mãi mãi là biểu tượng của một thời đau thương mà oanh liệt của dân tộc Việt Nam./.

Author Info

LienMyTam